⚡ CÔNG NGHỆ FTTH THẾ HỆ MỚI

XGS-PON là gì? So sánh XGS-PON vs GPON
Người dùng VNPT cần biết điều gì?

Giải thích từ A-Z về công nghệ cáp quang XGS-PON — thế hệ kế tiếp của GPON đang được VNPT triển khai. Tốc độ 10 Gbps, độ trễ thấp, thiết bị nào hỗ trợ và bạn có cần nâng cấp không?

10 Gb

Tốc độ tối đa

<1ms

Độ trễ

128

ONT/cổng

2026

VNPT triển khai

📋 Nội dung bài viết

1XGS-PON là gì? 2GPON là gì? Đang dùng thế nào 3So sánh XGS-PON vs GPON 4Hạ tầng mạng FTTH hoạt động sao 5VNPT triển khai XGS-PON thế nào 6Thiết bị hỗ trợ XGS-PON 7Bạn có cần nâng cấp không? 8FAQ 6 câu hỏi thường gặp

⚡

XGS-PON là gì?

Công nghệ cáp quang 10 Gigabit thế hệ mới

XGS-PON (10-Gigabit-capable Symmetric Passive Optical Network) là công nghệ mạng cáp quang thụ động thế hệ tiếp theo, được chuẩn hóa bởi ITU-T G.9807.1. Điểm đặc biệt nằm ngay trong tên gọi: "XGS" = 10 Gigabit Symmetric — tức là tốc độ đối xứng 10 Gbps cả chiều tải xuống (downstream) lẫn chiều tải lên (upstream).

Điều này khác hoàn toàn với GPON đang phổ biến hiện nay (2.5 Gbps tải xuống / 1.25 Gbps tải lên) — nhanh hơn 4–8 lần tùy chiều đo.

🔬 GIẢI MÃ TÊN "XGS-PON"

X

10 (Ten)
= 10 Gbps

G

Gigabit
= Gb/s

S

Symmetric
= Đối xứng

PON

Passive Optical
Network

Chuẩn ITU-T: G.9807.1 (XGS-PON) — Phê duyệt năm 2016, triển khai thương mại từ 2019–2020

Về mặt vật lý, XGS-PON vẫn dùng dây cáp quang đơn mode (SMF) — hoàn toàn tương thích với hạ tầng cáp quang hiện có của GPON. Sự khác biệt nằm ở thiết bị đầu cuối (OLT và ONT/modem) và bước sóng laser sử dụng.

🌐

GPON là gì? Đang được dùng như thế nào?

Công nghệ FTTH hiện tại của đa số nhà mạng Việt Nam

GPON (Gigabit-capable Passive Optical Network — ITU-T G.984) là công nghệ cáp quang FTTH đang được VNPT, Viettel, FPT và hầu hết nhà mạng Việt Nam sử dụng phổ biến hiện nay. Ra đời từ đầu những năm 2000, GPON đã được triển khai rộng rãi tại Việt Nam từ khoảng 2010–2015.

📊 Thống số kỹ thuật GPON:
• Tốc độ tải xuống: 2.488 Gbps (chia sẻ giữa các thuê bao)
• Tốc độ tải lên: 1.244 Gbps (chia sẻ)
• Số ONT tối đa/cổng OLT: 64–128 thuê bao
• Khoảng cách tối đa: 20 km từ OLT đến ONT
• Bước sóng DS: 1490 nm / US: 1310 nm

Điều quan trọng cần hiểu: tốc độ 2.5 Gbps của GPON là tốc độ chia sẻ — tức là toàn bộ băng thông đó chia đều cho tất cả người dùng kết nối vào cùng một cổng OLT (có thể 32–64 hộ gia đình). Trong giờ cao điểm, tốc độ thực tế của từng hộ thấp hơn đáng kể.

Với nhu cầu Internet ngày càng tăng — làm việc từ xa, họp video 4K, cloud gaming, smart home — GPON đang dần trở thành nút thắt cổ chai, đặc biệt ở các khu đô thị mật độ cao.

⚖️

So sánh XGS-PON vs GPON — Toàn diện

Bảng so sánh chi tiết 10 tiêu chí kỹ thuật

Tiêu chí	GPON Hiện tại (ITU G.984)	XGS-PON Thế hệ mới (ITU G.9807.1)
Tốc độ tải xuống	2.5 Gbps	10 Gbps 
Tốc độ tải lên	1.25 Gbps	10 Gbps 
Tính đối xứng	❌ Không đối xứng DS nhanh hơn US 2x	✅ Hoàn toàn đối xứng DS = US = 10 Gbps
Độ trễ (Latency)	1.5 – 3 ms	< 1 ms ✅
Số ONT/cổng OLT	64 – 128	64 – 128
Khoảng cách tối đa	20 km	20 km
Dây cáp quang	SMF G.652 ✅	SMF G.652 ✅ Dùng chung dây cũ!
Bước sóng DS/US	1490/1310 nm	1577/1270 nm Khác → tương thích cùng sợi
Chi phí triển khai	Thấp hơn ✅	Cao hơn (đang giảm dần)
Modem/ONT cần đổi?	Không (dùng sẵn)	❌ Phải đổi modem mới
Ứng dụng tối ưu	Internet gia đình thông thường, xem video HD/4K	Cloud gaming, 8K streaming, WFH cần upload cao, AI workload

📊 BIỂU ĐỒ TỐC ĐỘ SO SÁNH (Tổng băng thông lý thuyết)

GPON Tải xuống2.5 Gbps

GPON Tải lên1.25 Gbps

XGS-PON Tải xuống10 Gbps ▲

XGS-PON Tải lên10 Gbps ▲

* Tốc độ chia sẻ tổng cộng của toàn bộ OLT — tốc độ thực tế mỗi hộ tùy gói đăng ký

🏗️

Hạ tầng mạng FTTH hoạt động như thế nào?

Hiểu cấu trúc OLT → ODN → ONT để biết điều gì thay đổi

Để hiểu sự khác biệt giữa XGS-PON và GPON, cần biết hạ tầng FTTH được cấu thành từ 3 thành phần chính:

🔌 SƠ ĐỒ HẠ TẦNG FTTH (Fiber To The Home)

🏢 OLT
Trạm VNPT

Optical Line Terminal
(Thay khi nâng cấp)

→

📡 ODN
Splitter

Bộ chia quang
(Không đổi)

→

🔦 Cáp SMF
G.652

Dây cáp quang
(Không đổi)

→

📦 ONT/Modem
Nhà bạn

Optical Network Terminal
(Phải thay khi nâng cấp!)

🔑 Điểm mấu chốt cần hiểu: Khi VNPT nâng cấp từ GPON lên XGS-PON, họ chỉ cần thay thiết bị OLT ở trạm và modem/ONT tại nhà khách hàng. Toàn bộ hệ thống dây cáp quang và bộ chia (splitter) đã chôn ngầm hoặc kéo sẵn từ trước — không cần đào đường, không cần kéo dây mới. Đây chính là lý do XGS-PON là lựa chọn nâng cấp kinh tế nhất cho nhà mạng.

🇻🇳

VNPT đang triển khai XGS-PON như thế nào?

Lộ trình nâng cấp hạ tầng tại Việt Nam

VNPT là một trong những nhà mạng đầu tiên tại Việt Nam chính thức triển khai XGS-PON thương mại. Thiết bị iGate dòng XSW250-NS là ONT XGS-PON đầu tiên của VNPT — hỗ trợ chuẩn XGS-PON + WiFi 6 (802.11ax) đồng thời.

📅 LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI XGS-PON TẠI VNPT

2021 – 2022

VNPT thử nghiệm XGS-PON ở các thành phố lớn (Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng). Ra mắt gói Internet tốc độ 1 Gbps cho doanh nghiệp.

2023 – 2024

Mở rộng XGS-PON xuống các tỉnh thành. Giới thiệu thiết bị iGate XSW250-NS (XGS-PON + WiFi 6). Bắt đầu cung cấp gói 1 Gbps cho hộ gia đình tại các khu vực đã nâng cấp OLT.

2025 – 2026 (Hiện tại)

Đẩy mạnh triển khai diện rộng. Các khu đô thị mới, chung cư cao tầng ưu tiên dùng XGS-PON ngay từ đầu. Gói 500 Mbps – 2 Gbps trở nên phổ biến hơn.

2027 – 2030 (Kế hoạch)

Phủ XGS-PON toàn quốc. Ngừng cấp modem GPON mới cho khách hàng đăng ký lần đầu tại vùng đã có XGS-PON. Tiến tới chuẩn 50G-PON.

📍 Kiểm tra khu vực của bạn: Để biết VNPT đã triển khai XGS-PON tại địa chỉ nhà bạn chưa, gọi 1800 1166 hoặc hỏi kỹ thuật viên VNPT khi đăng ký gói mới. Dấu hiệu nhận biết: nếu VNPT cấp thiết bị iGate XSW250-NS hoặc tương đương → bạn đang dùng XGS-PON.

📡

Thiết bị nào hỗ trợ XGS-PON?

Modem, ONT và router tương thích với VNPT XGS-PON

XGS-PON yêu cầu ONT (modem) đặc biệt — không thể dùng modem GPON cũ. Dưới đây là các thiết bị đang được VNPT và thị trường hỗ trợ:

Thiết bị	Loại	WiFi	Cổng LAN	Ghi chú
iGate XSW250-NS	ONT + Router	WiFi 6 (AX)	1x 10G + 3x 1G	Thiết bị chính thức VNPT ★
ZTE F7607P	ONT + Router	WiFi 6	1x 10G + 4x 1G	Một số tỉnh VNPT dùng
Huawei EG8145X6	ONT + Router	WiFi 6	1x 10G + 4x 1G	Thị trường tự mua
Nokia G-2425G-A	ONT thuần	Không	1x 10G + 1x 2.5G	Kết hợp router riêng
Modem GPON cũ (GW020/GW040/GW240H)	❌ Không tương thích	—	—	Chỉ dùng GPON, không nâng cấp được

💡 Quan trọng — Cổng LAN 10G: Để tận dụng tốc độ 10 Gbps từ modem XGS-PON, máy tính hoặc switch của bạn cũng cần hỗ trợ cổng 10GbE (10 Gigabit Ethernet). Card mạng thông thường chỉ hỗ trợ 1 Gbps — đây là giới hạn phía client, không phải phía VNPT.

🤔

Bạn có nên nâng cấp lên XGS-PON không?

Phân tích theo từng đối tượng người dùng

Câu trả lời phụ thuộc vào nhu cầu thực tế của bạn. Hãy tham khảo bảng phân tích theo từng đối tượng:

✅ NÊN nâng cấp nếu bạn là...

• ▶Nhân viên WFH upload file lớn, họp video nhiều người
• ▶Gamer chuyên nghiệp cần ping thấp <1ms ổn định
• ▶Gia đình có 5+ thiết bị dùng đồng thời, hay chạm trần băng thông
• ▶Content creator upload video 4K/8K thường xuyên
• ▶Doanh nghiệp vừa và nhỏ, cần SLA uptime cao

⌛ CHƯA CẦN nâng cấp nếu bạn...

• ▶Dùng Internet cơ bản: xem YouTube, Facebook, TikTok
• ▶Gói GPON 100–300 Mbps hiện tại vẫn đủ dùng, không chậm
• ▶Router và máy tính không hỗ trợ cổng 10GbE (tốc độ thực vẫn giới hạn ở 1G)
• ▶Muốn tiết kiệm — gói XGS-PON thường đắt hơn GPON
• ▶Khu vực chưa có OLT XGS-PON (hỏi VNPT trước)

⚠️ Chi phí nâng cấp cần lưu ý: Ngoài việc đổi modem (VNPT thường cho thuê kèm gói), nếu muốn tận dụng đầy đủ tốc độ 10G, bạn cần: (1) Cổng mạng 10GbE trên máy tính/laptop (~500K–2 triệu cho card mạng rời), (2) Switch 10GbE nếu có nhiều thiết bị (~1,5–4 triệu), (3) Cáp mạng Cat6A hoặc Cat7 thay cho Cat5e cũ.

❓

Câu hỏi thường gặp về XGS-PON

6 thắc mắc phổ biến nhất

Q1 Modem GPON cũ của tôi (iGate GW040H, GW240H) có dùng được với XGS-PON không? ▼

Không. Modem GPON và XGS-PON sử dụng bước sóng laser khác nhau và giao thức khác nhau hoàn toàn. Modem GW040H, GW240H, GW020 chỉ hoạt động với hạ tầng GPON. Khi VNPT nâng cấp OLT lên XGS-PON, bạn bắt buộc phải đổi sang modem XGS-PON mới — thường là iGate XSW250-NS hoặc tương đương.

Tuy nhiên, dây cáp quang dẫn vào nhà bạn vẫn dùng được — chỉ cần đổi thiết bị đầu cuối.

Q2 VNPT có thu phí đổi modem XGS-PON không? Tôi có phải trả tiền không? ▼

Tùy trường hợp:

• Nếu VNPT chủ động nâng cấp hạ tầng khu vực bạn: VNPT thường đổi modem miễn phí khi yêu cầu nâng cấp gói lên gói tốc độ cao hơn (500 Mbps, 1 Gbps).
• Nếu bạn đang ở khu đã có XGS-PON và muốn giữ gói cũ: Chưa cần đổi ngay — VNPT vẫn hỗ trợ GPON song song trong nhiều năm.
• Nếu mua thiết bị thị trường tự cài: Phải tự đàm phán cấu hình với kỹ thuật VNPT — không phải lúc nào cũng được hỗ trợ.

Q3 XGS-PON có thực sự cho tốc độ 10 Gbps đến máy tính không? ▼

10 Gbps là tốc độ tối đa của hạ tầng PON, không phải tốc độ gói dịch vụ của từng hộ dùng. Tốc độ thực tế máy tính bạn nhận được phụ thuộc vào:

• Gói cước đã đăng ký: 500 Mbps, 1 Gbps, 2 Gbps... (không ai bán gói 10 Gbps cho hộ gia đình hiện tại)
• Cổng LAN máy tính: Đa số laptop/PC chỉ có cổng 1 GbE → tốc độ tối đa 1 Gbps dù mạng có nhanh hơn
• Router/Switch: Nếu router WiFi chỉ hỗ trợ WiFi 5 (AC) → tốc độ WiFi tối đa ~600–900 Mbps

Q4 Ngoài XGS-PON còn có chuẩn PON nào khác không? Khác nhau thế nào? ▼

Có nhiều thế hệ PON đã và đang tồn tại:

Chuẩn	DS Speed	US Speed	Trạng thái
BPON	622 Mbps	155 Mbps	Ngừng triển khai
EPON / GEPON	1 Gbps	1 Gbps	Đang giảm dần
GPON	2.5 Gbps	1.25 Gbps	Phổ biến nhất hiện nay
XGS-PON	10 Gbps	10 Gbps	★ Đang mở rộng (VNPT)
50G-PON	50 Gbps	50 Gbps	Đang chuẩn hóa (2025+)

Q5 XGS-PON có an toàn hơn GPON về bảo mật không? ▼

Cả GPON và XGS-PON đều dùng kiến trúc PON điểm-đa điểm — về bản chất, tín hiệu quang được broadcast đến tất cả ONT trong cùng một cây quang. Tuy nhiên:

• XGS-PON cải thiện cơ chế mã hóa AES-128 cho lưu lượng downstream, tương tự GPON.
• Mỗi ONT chỉ giải mã được lưu lượng của chính mình nhờ key riêng.
• Về mặt thực tế người dùng thông thường: bảo mật giữa hai chuẩn không có sự khác biệt đáng kể — quan trọng hơn là mật khẩu WiFi và bảo mật thiết bị trong nhà.

Q6 Tôi đang dùng GPON bình thường — VNPT có tự động nâng cấp lên XGS-PON không? ▼

Không tự động. VNPT sẽ không tự đổi modem hay nâng cấp dịch vụ mà không thông báo và có sự đồng ý của khách hàng. Quá trình thường diễn ra như sau:

• VNPT nâng cấp OLT tại trạm → cả GPON và XGS-PON chạy song song trên cùng cột sợi quang (coexistence)
• Khách hàng GPON cũ vẫn dùng bình thường, không bị ảnh hưởng
• Khi bạn chủ động đăng ký gói tốc độ cao hơn (500 Mbps trở lên) ở khu vực đã có XGS-PON → VNPT mới đổi modem và chuyển sang XGS-PON

🏁 Kết luận — Những điều người dùng VNPT cần nhớ

✓ XGS-PON nhanh hơn 4–8 lần

Tốc độ 10 Gbps đối xứng so với GPON 2.5/1.25 Gbps

✓ Không cần kéo dây mới

Dùng chung hạ tầng cáp quang SMF G.652 hiện có

⚠ Phải đổi modem

Modem GPON cũ không tương thích với XGS-PON

⚠ GPON vẫn đủ dùng

Nếu nhu cầu cơ bản, không cần vội nâng cấp ngay

 Bài viết liên quan trên blog

»» Hướng dẫn chuyển modem iGate thành Access Point / Repeater »» Cài đặt nhiều SSID tách mạng khách và mạng chính trên iGate »» MyTV bị giật lag khi xem 4K — 8 bước khắc phục toàn diện »» Tổng hợp Firmware iGate VNPT các dòng GW020/GW040/GW240H